SITE DOORZOEKEN MET GOOGLE SEARCH

2022 Foto's

Foto van de week 28 februari - 6 maart 2022

OUDE KIEKJES UIT HET FAMILIEARCHIEF ELDERINK AFL. 5
door Eric Ooink, Facebookpagina Oud-Haaksbergen 23 oktober 2021

DE FAMILIE TER HUURNE op GROOT BUURSINK (circa 1903-1904)

Sinds 1834 was de familie Elderink eigenaar van het erve Groot Buursink aan de Broekheurnerweg 17 in Buurse. In het familiearchief bevindt zich deze kopiefoto van de bewoners uit ongeveer 1903-1904. Het gaat hier om het gezin van Jan Hendrik (Hendrik) ter Huurne (1849-1929) en Hendrika (Dieka) Scholten (1860-1939). Linksachter staat hun inwonende dienstmeid. Volgens het bevolkingsregister 1900-1920 zou het Geertruida (Trui) Boonk (geb. 1871) moeten zijn. Zij was tot 1905 werkzaam op erve Groot Buursink en trouwde dat jaar met Hermann Holters uit Ammeloe. Het echtpaar kwam toen aan de Munsterdijk te wonen. Het optrekje kreeg de naam Bultert, naar de afkomst van de familie Holters, vandaar dat Trui in Buurse bekend stond als Bulters-Trui.

De overige vijf zijn de kinderen Ter Huurne, v.l.n.r. zijn dit: Mina, Gerard, Marie, erfopvolger Herman (staand achter) en Johan.
Jan Hendrik ter Huurne alias Buursink-Hendrik en zijn vrouw Dieka hebben in Haaksbergen, Buurse, Beckum en Hengevelde inmiddels heel wat nakomelingen. Er wonen ook nakomelingen in Canada en Nieuw Zeeland. De huidige eigenaar van ‘Buursink’, die hier nog altijd een landbouwbedrijf runt, is een achterkleinzoon (en de kleinzoon van Herman).
De fotodatering is gebaseerd op de leeftijd van het jongste kind Marie. Dit meisje met de klompjes is geboren in april 1901 en zal op deze foto zo’n 2 á 3 jaar oud zijn.
 
Groot en Klein Buursink
In de zogenaamde Noor, tegenover de r.-k. kerk in Buurse, liggen vlak bij elkaar vijf oude erven namelijk Jaasink, Wolterink, Scholte Vaarwerk en Groot en Klein Buursink. Op Klein Buursink na worden deze erven genoemd in het Schattingsregister van 1475. Bij Groot en Klein wordt al snel de suggestie gewekt dat ‘Klein’ een jongere afsplitsing is van ‘Groot’ of ‘Oud’, meestal klopt dit, maar bij Buursink is het net even anders. Beide erven hadden oorspronkelijk een andere naam. Groot Buursink of Buursink heette oorspronkelijk erve Wigboldink. In het Schattingsregister van 1475 staat het erf als volgt vermeldt: Wigboldinck alias Buerseken is en kathe. Hier blijkt al duidelijk dat Wigboldink en Buerseken identiek zijn. Het Schattingsregister van 1495 vermeldt: Wigboldinck alias Buerseken en die van 1499 vermeldt alleen Wigbolding. In 1499 is de situatie overigens niet rooskleurig. "Pauper" (=arm) staat er genoteerd. De Verpondingsregisters van 1601 en 1602 vermelden als erfnaam: Buirssinck of Bursynck. (Groot) Buursink was een allodiaal goed. Dat betekent dat het geen horig- of leengoed was, maar een erf waarover men vrij kon beschikken en waarvan de bewoners zelf eigenaar waren. Overigens kon een allodiaal goed alsnog eigendom zijn van een (groot)grondbezitter, waarbij de bewoner diens pachter was.
Klein Buursink blijkt oorspronkelijk De Ham te heten. In de verpondingsregisters van 1601 en 1602 wordt het erf onder deze naam vermeld. Ook De Ham was een allodiaal goed, maar het was eigendom van de familie Nijenkercke uit Haaksbergen. Vanaf 1609 was Welmer Buursink van (Groot) Buursink de eigenaar. Hij bezit dan Wigbolinck alias Buursink en De Ham, dat vanaf die tijd Klein Buursink wordt genoemd. Zijn zoon Jan Buursink wordt de erfopvolger van (Groot) Buursink. Diens nakomelingen zijn tot 1810 eigenaar van Groot Buursink. Deze tak Buursink is altijd katholiek gebleven. Jan Buursink, de tweede zoon van Welmer Buursink, wordt boer op De Ham alias Klein Buursink. Zijn nakomelingen krijgen de familienaam Klein Buursink, hoewel de nazaten buiten Haaksbergen (o.a. Markelo, Enschede) tegenwoordig Buursink heten. De bewoners van ‘Klein Buursink’ waren in de 17e eeuw overgegaan op het nieuwe protestantse geloof.
Groot Buursink was sinds 1834 eigendom van de familie Elderink, die het erf daarna verpachtte. In 1972 kon de pachter, de familie Ter Huurne, het erf aankopen van de familie Jannink-Benedict. In 1991 kochten de Ter Huurnes ook het erve Klein Buursink aan. Sindsdien zijn Groot en Klein, net als in 1609, in handen van dezelfde eigenaar. We kunnen nu spreken van het goed Buursink.
 
Familie Ter Huurne op Groot Buursink
Tot 1793-1795 wordt erve Groot Buursink door Buursinks bewoond. De laatste ‘Buursink-boer’ had geen opvolgers en was zelf pachter. Eigenaar was een familielid uit de artsentak Buursink. Bij de volkstelling van 1795 is Jan Derk ter Huurne (1736-1811) de bewoner en nieuwe pachter van het erf. Jan Derk was in 1762 gehuwd met Jenneken Nienhuis en aanvankelijk boer op erve Simberg (’n Simbarg) aan de Alsteedseweg. In 1809 verkocht Dr. Gerhardus Wilhelmus Buursink, arts te Haaksbergen, het erve Groot Buursink aan Jan Hendrik ter Huurne, landbouwer op Haarmölle en de zoon van de pachter van het erf (Jan Derk ter Huurne). Je zou dan denken dat Jan Hendrik het erf voor zijn vader en broer heeft gekocht, maar de geschiedenis verliep anders. Jan Hendrik ter Huurne was gehuwd met Aleida Mölleman, de weduwe van Harman Harmölle op het grote erve Haarmölle aan de Alsteedseweg, vlakbij de grens. Jan Hendrik werd hierdoor boer op Haarmölle. Zijn stiefdochter was hier echter de erfopvolgster en huwde in 1800 met Theodoor van Mast uit Vreden. Sindsdien wordt erve Haarmölle door de familie Van Mast bewoond. Op Groot Buursink was Jan Hendriks jongere broer Mans ter Huurne (1782-1856) in 1811 erfopvolger geworden. Deze was dus pachter van zijn broer. In 1831 overleed Jan Hendrik ter Huurne, inmiddels weduwnaar, kinderloos. Het erve Groot Buursink verviel op de nazaten van zijn overleden vrouw. In 1834 besloot de familie Van Mast het erve Groot Buursink te veilen. Fabrikant Joost Maurits Elderink uit Enschede werd in juni 1834 de nieuwe eigenaar. De Ter Huurnes op Groot Buursink moesten sindsdien hun pacht aan de Elderinks betalen. Dit duurde tot 1972 toen de latere erfgename mevrouw Jannink-Benedicht het erf verkocht aan de toenmalige pachter Herman ter Huurne (1921-2005).
 
Vierling op Groot Buursink
We gaan terug naar het gezin op de foto. Jan Hendrik (Hendrik) ter Huurne (1849-1929) was de zoon van Johannes ter Huurne en Anna Adelheid Elisabeth Rolver en de kleinzoon van bovengenoemde Mans ter Huurne. Jan Hendrik woonde heel zijn leven op ‘Groot Buursink’. Hij huwde in 1885 met Hendrika (Dieka) Scholten (1860-1939). Dieka was afkomstig van erve Steenberg aan de Haaksbergerweg en de dochter van Hendrikus Franciscus Scholten en Joanna Visschedijk. Zij kregen dertien kinderen, waarvan er maar vijf volwassen werden. De jongste vier kinderen werden op dezelfde dag geboren. Het ging hier dus om een vierling en dat was en is bijzonder. Helaas waren deze baby’s niet levensvatbaar en overleden ze al na enkele uren. De vierling werd op 13 april 1903 geboren. De eerste om 17 uur en de laatste om 19 uur. Het zal voor Dieka uiterst zwaar zijn geweest, maar wonder boven wonder heeft zij het overleefd en is ze met 79 jaar uiteindelijk nog redelijk oud geworden. Volgens de overlijdensakten van de Burgerlijke Stand kwamen de kinderen levenloos ter wereld. De kinderen, vier jongetjes, kwamen echter levend ter wereld, maar overleden dezelfde dag. Dit weten we dankzij publicaties in diverse kranten uit den lande, die melding maakten van dit bijzondere en tegelijk droevige voorval. Zo meldt het nieuwsblad van Friesland op 2 mei 1903: “Te Buurse (Overijssel) is een gezin verblijd met een vierling. De vier knaapjes hebben slechts eenige uren geleefd”. Geen krant vermeldt de familienaam van het gezin (Ter Huurne). Wel wordt er in de diverse kranten gesproken over een familie Bertholt in Buurse. Hoe de kranten hier bij kwamen mag Joost weten, want die familienaam kwam in Haaksbergen niet voor. Feit is dat de correspondenten zonder controle van feiten elkaars berichten kopieerden.
Bij kinderen die op dezelfde dag van geboorte overleden werd vroeger vrijwel altijd alleen een overlijdensakte opgemaakt. Feitelijk dus niet juist. Ik ken voorbeelden van jong overleden kinderen die volgens de Burgerlijke Stand levenloos ter wereld kwamen, maar wel zijn gedoopt en dus met een naam in het doopboek staan. Bij de Ter Huurnes is dat laatste nog niet nagekeken, maar dankzij de kranten, weten we dat het hier ging om vier jongetjes die enkele uren hebben geleefd.
 
De kinderen van Jan Hendrik en Dieka ter Huurne:

1. Antonius Johannes Bernardus ter Huurne (1885-1885);
2. Anna Hermina ter Huurne (1886-1887);
3. Hermannus Johannes (Herman) ter Huurne alias Buursink Herman (1887-1981). Hij werd de erfopvolger op Groot Buursink. Gehuwd 1916 met Anna Aleida Tuchter (1890-1967), geboren op het erve Kotte, dochter van Hermannus Tuchter en Johanna ter Huurne. Zij kregen twaalf kinderen. Hun kleinzoon is de huidige boer op Groot en Klein Buursink.
4. Levenloze zoon (1890);
5. Wilhelmina Gertruda Josepha (Mina) ter Huurne (1892-1963). Gehuwd 1915 met Antonius Bernardus Tuchter, geboren in 1881 op het erve Kotte en een broer van Anna Aleida, die huwde met Mina’s broer Herman. Tuchter was landbouwer op erve Kotte aan de Zendvelderweg. Het gezin Tuchter-Ter Huurne telde twaalf kinderen.
Hier was sprake van een ‘schoffenhuwelijk’. Twee bruidjes wisselden van keuken en erf, letterlijk een schouderhuwelijk. Zowel op het ene erf als het andere bleef een gelijke arbeidskracht aanwezig om zowel in de keuken als op het erf de schof (schouder) onder het werk te zetten.
6. Johannes Karel (Johan) ter Huurne alias Buursink (1895-1974). Gehuwd 1921 met Aleida Margaretha (Leida) Grobbink (1892-1957) uit Buurse. Johan en Leida waren aanvankelijk vanaf 1921 pachter van het erve Onland te Honesch (Kalkdijk). Hier woonde de familie Tuchter-Onland. Door het vroege overlijden van Tuchter werd de boerderij tijdelijk verpacht. Dit duurde tot 1928 toen de zoon en erfopvolger Johan Tuchter alias Onlands Johan in het huwelijksbootje trad. De Ter Huurnes moesten uitzien naar een nieuwe pachtboerderij. Dit werd erve Het Raa, eigendom van de familie Jordaan-Elderink. Mevrouw Elderink was een familielid van de Elderinks, die eigenaar waren van ‘Groot Buursink’. Vanaf 1928 was Johan ter Huurne pachter van ‘Het Raa’ aan de Hengelosestraat 17 in de buurschap Holthuizen. In de ‘noaberschap’ werden deze Ter Huurnes ook ‘Buursink’ genoemd. Het echtpaar Ter Huurne-Grobbink kreeg acht kinderen, waarvan er één levenloos werd geboren. Hun oudste zoon werd landbouwer op ‘Klein Uunk of Oonk’ aan de Slotsweg in Hengevelde. De tweede zoon werd erfopvolger op ‘Het Raa’. Drie kinderen (twee dochters en een zoon) vertrokken naar Nieuw Zeeland en een zoon ging naar Canada. De oudste dochter huwde in Beckum.
7. Gerhardus Antonius (Gerard) ter Huurne alias Buursink-Gerrard (1897-1979). Gehuwd 1926 met Maria Christina Hendrika (Dieka) Kamphuis alias Dieka van Buursink-Gerrat (1902-1974), geboren aan de Munsterdijk in Buurse. Gerard en Dieka werden pachter van het erve Nijenhuis aan de Zendvelderweg, eveneens eigendom van de Elderinks. Tot eind 2011 werd het erve Nijenhuis, dat inmiddels eigendom was geworden, door hun nazaten bewoond. Dit gezin, dat vijf kinderen telde, krijgt in een volgende aflevering aandacht.
8. Anna Geertruida ter Huurne (1898-1901).
9. Maria Geertruida (Marie) ter Huurne alias ‘Scholten-Marie’ (1901-1980). Gehuwd 1922 met Hendrikus Hermannus (Herman) Morssink (1891-1978). Morssink was landbouwer op het erve Scholte Morsink (de Scholte) aan de Schoolkaterdijk in de buurschap Eppenzolder. Zij kregen twee kinderen.
10-13. De eerder genoemde vierling.
Vier zonen die op 13 april 1903 werden geboren en na enkele uren overleden.
 
Bronnen:
-Historisch boerderij-onderzoek in het richterambt Haaksbergen (2015);
-artikel Overbeeke en Ten Asbroek over het erve Groot Buursink.
- Vader; Het levensverhaal van Hendrik ter Huurne door Margot ter Huurne. [betreft Hendrik ter Huurne Hengevelde 1922-2017].
-Bevolkingsregisters en eigen genealogisch bestand.
-archief Elderink/familiearchief Jannink.
Laatst aangepast opzondag, 12 March 2023 20:45

Openingstijden Historisch Centrum

maandag 09.00-12.00 en 13.30-17.00 uur
dinsdag 09.00-12.00 en 13.30-17.00 uur
woensdag Gesloten
donderdag 19.00-22.00 uur
vrijdag  09.00-12.00 uur

Contact

Historische Kring Haaksbergen
Markt 3 - Souterrain Gemeentehuis    
7481 HS  HAAKSBERGEN
Tel.: 053-5742374
E-mail: info@historischekringhaaksbergen.nl 

Bankrekeningen

Voor schenkingen en giften:
Rabobank: NL76RABO0324229917
ANBI-nr. 8056.08.837
Voor lidmaatschap en abonnement:
Ing: NL23INGB0002547699

Overige gegevens 

Kamer van Koophandel: 40073806
Fiscaal nummer: 8056.08.837
Statuten